مزایا و معایب تابه چدنی (راهنمای خرید + روش سیزن و نگهداری)

تابه چدنی نسل جدید و مقاوم و بسیار پر کاربردتر از تابه های معمولی و تابه های تفلون می باشند که با توجه به جنس و کارایی جایگاه خودشون را در آشپزخانه ها بیشتر از قبل کرده اند.

یکی از پر کاربردترین و پرطرفدارترین محصولات خانه ی شما تابه ی چدنی است. این تابه خیلی مشابه تابه های معمولی است فقط عمق آن کمتر و کف آن شیاردار است .دلیل طراحی این شیارها ایجاد خطوط قهوه ای برشته طور روی غذاهای گوشتی یا سبزیجات است تا مثل غذاهای کباب شده روی تنور یا باربیکیو باشد.

ما در این مقاله در تلاش هستیم که اطلاعات مفیدی را در ارتباط با تابه چدنی، مزایا و معایب استفاده از تابه چدنی و غیره در اختیار شما کاربران عزیز قرار دهیم. اگر قصد خربد تابه چدنی را دارید این مقاله را از دست ندهید چرا که شما را در خرید این محصولات کاربردی کمک می کند.

قابلمه چدنی برای پخت چه غذاهایی مناسب است؟

از مهم ترین مزایای استفاده از قابلمه های چدنی می توان به پخت انواع غذا اشاره کرد برای نمونه شما می توانید غذاهای مختلفی از قبیل سرخ کردنی، آب پز, گریل و غیره استفاده کرد اما به این نکته توجه داشته باشید در صورتی که غذا را برای مدت زمان بالایی در این ظروف آماده کنید طعم آهن را به خود جذب می کند و غذا طعمی ناخوشایند به خود می گیرد.

غذاهای اسیدی چون چون گوجه فرنگی طعم دهنده هایی چون سرکه و آبلیمو را بهتر است در این ظروف استفاده نکنید زیرا می تواند طعم نامطلوبی را در غذا ایجاد کند.

جدول کامل مزایا و معایب تابه چدنی

تفاوت تابه چدنی اصل (بدون روکش) با چدن لعاب‌دار و گرانیتی

بسیاری از خریداران، تابه چدنی اصل را با ظروف طرح چدن یا چدن لعاب‌دار اشتباه می‌گیرند. چدن اصل، سیاه رنگ، سنگین و بدون هیچ‌گونه روکش شیمیایی است. در مقابل، چدن لعاب‌دار دارای یک لایه محافظ سرامیکی یا لعابی است که نیازی به سیزن کردن ندارد اما نباید روی آتش مستقیم ذغال با دمای بسیار بالا قرار گیرد.

جدول ۱: مقایسه جامع انواع تابه‌های موجود در بازار

سیزن کردن (Seasoning) تابه چدنی چیست و چگونه انجام می‌شود؟

سیزن کردن فرآیندی است که در آن لایه‌ای از روغن پخته‌شده روی منفذهای چدن می‌نشیند و یک سطح ضدزنگ و نچسب طبیعی ایجاد می‌کند. برای سیزن کردن تابه چدنی مراحل زیر را دنبال کنید:

1. شستشوی اولیه: تابه را با آب گرم و اندکی مایع ظرفشویی بشویید و کاملاً خشک کنید.
2. روغن‌کاری کامل: چند قطره روغن با نقطه دود بالا (مانند روغن کنجد، کانولا یا آفتابگردان) روی تمام سطوح داخل و بیرون تابه بمالید.
3. پاک کردن روغن اضافه: با یک دستمال تمیز روغن اضافی را بگیرید تا سطح تابه فقط حالت براق و لغزنده داشته باشد.
4. حرارت‌دهی در فر: تابه را به صورت وارونه درون فر با دمای ۲۰۰ تا ۲۳۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱ ساعت قرار دهید.
5. تکرار فرآیند: اجازه دهید تابه خنک شود. تکرار ۲ الی ۳ باره این کار یک لایه نچسب عالی ایجاد می‌کند.

جدول ۲: عیب‌یابی و راهکار مشکلات رایج تابه چدنی

در بسیاری از مقالاتی که در ارتباط با ظروف چدن نگارش شده است به این نکته اشاره شده که ظروف چدن مقاومت بالایی در برابر حرارت دارد و می توان آن را در فر قرار داد اما توجه داشته باشید قبل از قرار دادن این ظروف بهتر است به مراحلی که در ادامه اشاره می کنیم توجه داشته باشید:

• فر را با دمای 232 تا 260 درجه سانتی گراد گرم کنید ( 450 تا 500 درجه فارنهایت)
• تابه خود را به صورت وارونه درون فر قرار دهید و یک ورق آلومینیومی زیر آن قرار دهید.
• تابه را به مدت 30 دقیقه درون فر بگذارید در این زمان ممکن است شاهد کمی دود باشید که بهتر است نگران نباشید زیرا این امر کاملا طبیعی است.
• در نهایت فر را خاموش کنید و اجازه دهید که تابه درون فر دربسته با دمای اتاق خنک شود.
• این کار سبب می شود مقاومت تابه شما به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند.

ویژگی‌های تابه و ظروف چدنی اصل (روش‌های تشخیص چدن واقعی)

چدن در واقع آلیاژی بر پایه آهن و کربن است که به روش ریخته‌گری ساخته می‌شود. به همین دلیل، یکی از ساده‌ترین روش‌های تشخیص چدن اصل، خاصیت مگنتیک (مغناطیسی) آن است؛ یعنی آهن‌ربا به تمام نقاط تابه چدنی اصل به راحتی می‌چسبد. اگر آهن‌ربا به ظرف نچسبد، آن ظرف از جنس آلومینیوم یا سایر فلزات با روکش طرح چدن است.

همچنین یک ظرف چدنی اصل در تمامی سطوح داخلی و بیرونی خود بافت و رنگ یکدست دارد. برای مثال، پشت تابه نباید به رنگ نقره‌ای یا آلومینیومی باشد. متأسفانه به دلیل محبوبیت بالای این ظروف، نمونه‌های تقلبی و غیراصل در بازار فراوان هستند که شناخت ویژگی‌های ظاهری زیر به شما در خریدی هوشمندانه کمک می‌کند:

• رنگ و ظاهر سطح: چدن اصل معمولاً رنگ مشکی یا خاکستری تیره دارد. سطح آن بر خلاف ظروف تفلون کاملاً صاف نیست و با لمس کردن کف تابه، زبری ملایمی احساس می‌کنید که کاملاً طبیعی است.
• وزن بسیار سنگین: چدن فلزی متراکم است. حتی یک تابه چدنی کوچک نیز وزن مشخصاً سنگین‌تری نسبت به تابه‌های آلومینیومی و گرانیتی هم‌اندازه خود دارد.
• دسته یکپارچه و یکتکه: در اکثر تابه‌های چدنی اصل، دسته تابه به بدنه متصل و یکپارچه ریخته‌گری شده است. اگر دستگیره با پیچ و مهره متصل شده باشد، احتمالاً با ظروف طرح چدن یا آلومینیوم دایکست مواجه هستید.
• شیارهای کف تابه (در مدل‌های گریل): تابه‌های چدنی گریل دارای شیارهای برجسته یکدست هستند که خطوط برشته‌کاری زیبایی روی گوشت و سبزیجات ایجاد می‌کنند.
• خاصیت زنگ‌زدگی در برابر رطوبت: چدن اصل بدون روکش لعابی، در صورت ماندن آب درون آن به سرعت زنگ می‌زند و به رنگ نارنجی تغییر رنگ می‌دهد که البته این مشکل با سیزن کردن قابل ترمیم است.

آیا پخت غذا در تابه چدنی به درمان کم‌خونی کمک می‌کند؟

یکی از مباحث پرتکرار درباره ظروف چدنی، آزادسازی یون آهن هنگام پخت‌وپز است. تحقیقات علمی نشان می‌دهند که هنگام پخت غذاهای مرطوب و اسیدی در تابه چدنی بدون روکش، مقادیر کمی آهن خوراکی آزاد به غذا منتقل می‌شود. این میزان آهن آزاد شده می‌تواند به تامین آهن روزانه بدن و بهبود افراد مبتلا به کم‌خونی (فقر آهن) کمک کند؛ اما توجه داشته باشید که این ظرف به تنهایی جایگزین درمان‌های پزشکی کم‌خونی نیست.

در برابر زنگ‌زدگی ظروف چدن چه اقدامی انجام دهیم؟

زنگ‌زدگی ظروف چدنی به معنای پایان عمر آن‌ها نیست. از آنجا که چدن یک فلز توپر و بدون پوشش شیمیایی حساس است، زنگ‌زدگی تنها یک واقعه سطحی بوده و به راحتی قابل بازسازی است. برای برطرف کردن زنگ‌زدگی تابه چدنی مراحل زیر را دنبال کنید:

1. ساییدن سطح زنگ‌زده: با استفاده از یک سیم ظرف‌شویی محکم یا برس سیمی، لایه نارنجی‌رنگ زنگ‌زدگی را به آرامی بسابید تا دوباره به سطح سیاه فلز چدن برسید.
2. شستشو با شوینده ملایم: ظرف را با آب گرم و اندکی مایع ظرف‌شویی بشویید تا تمام ذرات اکسید شده جدا شوند. (توجه داشته باشید که شوینده‌های شیمیایی بسیار قوی در منفذهای ظرف نفوذ نکنند).
3. خشک‌سازی سریع روی حرارت: تابه را بلافاصله با دستمال خشک کرده و به مدت ۲ دقیقه روی شعله گاز بگذارید تا رطوبت عمقی آن کاملاً تبخیر شود.
4. سیزن کردن مجدد: پس از لایه‌برداری، حتماً تابه را طبق آموزش بخش قبل مجدداً روغن‌کاری و سیزن کنید تا لایه محافظ نچسب دوباره تشکیل شود.

نکات حیاتی برای افزایش طول عمر تابه چدنی

ظروف چدنی به دوام مادام‌العمر شهرت دارند، اما این دوام منوط به رعایت اصول ساده نگهداری است. رعایت نکات زیر از زنگ‌زدگی، تاب برداشتن و از بین رفتن پوشش طبیعی تابه جلوگیری می‌کند:

• جلوگیری از شوک حرارتی: هرگز تابه چدنی داغ را بلافاصله زیر آب سرد نگیرید؛ زیرا تغییر ناگهانی دما باعث ترک خوردن یا تاب برداشتن بدنه چدن می‌شود.
• خشک کردن بلافاصله پس از شستشو: پس از شستشو با آب گرم و اسکاچ نرم، تابه را فوراً با دستمال خشک کرده یا ۲ دقیقه روی شعله ملایم گاز قرار دهید تا رطوبت عمقی آن تبخیر شود.
• روغن‌کاری سبک پس از هر بار استفاده: پس از خشک شدن کامل، ۲ قطره روغن با دستمال کاغذی روی تمام سطح داخلی تابه بمالید تا از واکنش چدن با هوا و زنگ‌زدگی جلوگیری شود.
• استفاده از ابزار چوبی یا سیلیکونی: هنگام پخت‌وپز و تفت دادن، از کفگیر و قاشق‌های چوبی یا سیلیکونی استفاده کنید تا لایه نچسب طبیعی (سیزن) آسیب نبیند.
• ممنوعیت ماشین ظرفشویی: هرگز تابه چدنی را در ماشین ظرفشویی قرار ندهید؛ زیرا شوینده‌های قوی و رطوبت طولانی‌مدت، سیزن تابه را نابود کرده و باعث زنگ‌زدگی شدید می‌شوند.
• روش پاک کردن غذاهای چسبیده: اگر تکه‌های غذا به کف تابه چسبیده است، ۲ قاشق نمک دانه درشت و کمی آب گرم بریزید و با اسکاچ نرم پاک کنید تا نیازی به سیم ظرفشویی نباشد.
• پیش‌گرمایش صحیح: همیشه تابه را ۲ تا ۳ دقیقه روی حرارت ملایم گرم کنید، سپس روغن و مواد غذایی را اضافه کنید تا غذا به کف ظرف نچسبد.

به دانش خود اضافه کنید: 6 مدل از برترین برندهای تابه چدنی